– انواع رفتار شهروندی

علی رغم توجه فزاینده به موضوع رفتار شهروندی، با مروری بر ادبیات این حوزه، فقدان اجماع درباره اباد این مفهوم آشکار می‏گردد. نتایج بررسی ادبیات نشان می‏دهد که تقریبا سی نوع متفاوت از رفتار شهروندی قابل تفکیک است و تعاریف متعددی از آن به عمل امده است که البته همپوشانی‏های زیادی بین آنها وجود دارد پودساکوف و همکارانش در مطالعاتخود هفت بعد مشترک را از این تقسیم بندی‏ها استخراج نموده اند که عبارتند از :

  • رفتار امدادی
  • جوانمردی
  • اطاعت سازمانی
  • ابتکار فردی
  • فضیلت مدنی
  • خود بهبودی (پودساکف[1]، 2000).

” لیویا مارکوزی[2]” رفتار شهروندی سازمانی را به دو نوع تقسیم می‏کند.

ـ یاری و کمک مثبت و فعال

ـ اجتناب از رفتارهایی که به همکاران و سازمان فرد لطمه وارد می‏کند (ویگدا[3]، 2000 به نقل
مقیمی، 1384).

شاید بتوان گفت که معتبرترین تقسیم بندی ارائه شده درباره مولفه‏های رفتار شهروندی سازمانی توسط ارگان ارائه شده است که در تحقیقات مختلف مورد استفاده قرار می‏گیرد این ابعاد عبارتند از :

 

 

ـ آداب اجتماعی

ـ نوع دوستی

ـ وجدان کاری

ـ جوانمردی

ـ نزاکت (مارکوزی و همکاران، 2004 به نقل مقیمی، 1384)

آداب اجتماعی وجدان کاری و نوع دوستی به عنوان مولفه‏های کمک کننده فعال و مثبت مطرحند آداب اجتماعی بعنوان رفتاری است که توجه به مشارکت در زندگی اجتماعی سازمانی را نشان می‏دهد وجدان کاری رفتاری است که فراتر از الزامات تعیین شده به وسیله سازمان در محیط کار می‏باشند (همانند کار در ساعت اداری برای سود رساندن به سازمان)

نوع دوستی عبارتست از کمک کردن به همکاران در عملکرد مربوط به وظایفشان

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   عوامل موثر بر تاب آوری"پایان نامه درباره فرزند پروری

جوانمردی عبارتست از تمایل به شکیبایی در مقابل مزاحمت‏های اجتناب ناپذیر و اجحاف‏های کاری بدون این که گله و شکایتی صورت گیرد در حالی که نزاکت درباره اندیشیدن به این است که چطور اقدامات فرد بر دیگران تاثیر می‏گذارد (به نقل همان منبع)

نت میر (1997 میلادی) نیز رفتار شهروندی سازمانی را در قالب چهار دسته تقسیم بندی می‏نماید :

1ـ جوانمردی

2ـ آداب اجتماعی

3ـ وجدان کاری

4ـ نوع دوستی (کاسترو، 2004)

عملکرد شهروندی شامل فعالیت‏هایی است که کمک به دیگران در انجام کارشان، حمایت سازمان و داوطلب شدن در انجام کارهای جانبی یا مسئولیت پذیری را شامل می‏شود “بورمن” و “موتوویدلو” به طور خاص برای تبیین عملکرد شهروندی سازمانی مدل پنج بعدی ارائه می‏نمایند که این ابعاد عبارتند از :

ـ پشتکار توام با شور و شوق و تلاش فوق العاده که برای تکمیل فعالیت‏های کاری موفقیت آمیز ضروری است.

ـ داوطلب شدن برای انجام فعالیت‏های کاری که بصورت رسمی بخشی از وظیفه کاری افراد نیست.

ـ مساعدت و همکاری با دیگران

ـ پیروی از مقررات و رویه‏های سازمانی

ـ پشتیبانی، حمایت و دفاع از اهداف سازمانی (لردنگلو، 2008)

 

  1. 1. podasakoff
  2. 2. Livia warkoczy
  3. Vigoda