علت شناسی خودکشی

با توجه به تاثیر مولفه‏های مختلف در پدیده خودکشی دیدگاه‏های متفاوتی نیز در علت‏شناسی آن مطرح می‏باشد که اهم آن‏ها عبارت است از:

عوامل مستعدکننده[1]:

عواملی که بسیاری از آن‏ها از دوران ابتدای زندگی وارد عمل می‏شوند و موجب آسیب‏پذیری فرد در مقابله با عواملی که در زمان بیماری اثر می‏گذارد می‏شوند، این عمل شامل زمینه ژنتیکی، عوامل فیزیکی، روان‏شناختی، اجتماعی، شیرخوارگی و کودکی می‏شوند. این عوامل تحت نام وضعیت سرشتی غالباً برای توصیف زمینه‏های فیزیکی و روانی فرد، در هر دوره ای از زندگی به کار می‏روند و شامل عواملی از جمله عوامل روان‏پزشکی، فراوانی تعداد دفعات بستری شدن قبلی، زمینه‏های فرهنگی و اعتقادی، جو نامساعد خانوادگی، سابقه خودکشی در بستگان فرد، سابقه بیماری روانی در بستگان فرد و سابقه مشکلات قانونی (زندان یا بازداشت) می‏باشد (محمدی‏فرد، 1384).

 

عوامل آشکارساز[2]:

وقایعی هستند که در مدت کوتاهی قبل از وقوع یک اختلال یا بیماری رخ می‏دهند و به عنوان عامل تسریع‏کننده‏ی آن ظاهر می‏شوند. این عوامل ممکن است فیزیکی، روان‏شناختی یا اجتماعی باشند. در مورد این که این عوامل چه اثری بگذارند یا این که موجب اختلالی بشوند یا خیر تا حدی به عوامل زمینه‏ای و سرشتی در فرد بستگی دارد. عوامل آشکارساز روان‏شناختی یا اجتماعی، از جمله مشکل مسایل شخصی، مثل از دست دادن شغل و تغییرات روزمره زندگی، مثل تغییر محل زندگی می‏باشند. از جمله عوامل آشکارساز خودکشی می‏توان به عمل استرس‏زای زندگی اشاره کرد. عواملی نظیر: تغییر در سلامتی، تغییر در میزان تفریحات، تغییر در عادات خواب، تغییر در عادات غذایی، صدمه شدید، تغییر عمده در فعالیت‏های اجتماعی، تغییر عمده در وضع حال، مرگ نزدیکان، تغییر در ارتباطات خانوادگی، ازدواج و …

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   چه عواملی باعث افسردگی فرد می شوند ؟

 

عوامل تداوم بخش[3]:

این عوامل دوره اختلال یا بیماری را پس از وقوع آن طولانی می‏سازد. در پیشگیری و درمان لازم است به این عوامل توجه شود. ممکن است در هنگام ارزیابی فرد، عوامل مستعدکننده و عوامل آشکارساز رفع شده باشند اما عوامل تداوم بخش فعال باشد و نیاز به کنترل داشته باشد. در صورتی که عوامل مستعدکننده و آشکارساز، در طول زمان ادامه یابند و به صورت یک مشکل غیر‏قابل حل باقی بمانند، به عنوان تداوم بخش عمل می‏کنند. از جمله این عوامل می‏توان به تداوم بی‏کاری، وضع اقتصادی ناهمسان، بیماری‏های مزمن، افسردگی، وابستگی دارویی و اعتیاد، طلاق والدین، درگیری و مشاجرات دائمی خانواده پدری، مشکلات دایمی زناشویی و … اشاره نمود (محمدی‏فرد، 1384).

دسته‏ای دیگر از صاحب‏نظران این عوامل را عامل خطرزا می‏گویند و مواردی نظیر سن، جنسیت، وجود اختلالات روانی، نگهداری وسایلی برای خودکشی، عزت نفس پایین، درماندگی، تنهایی یا احساس تنهایی، احساس گناه و … را در این طبقه قرار می‏دهند (کاپلان و سادوک، 1382).

[1] . predisposing factors

[2] . manifesting factors

[3] . perpetuating factors