. منابع تعارض

عوامل ایجاد­کننده تعارض در سازمان متعددند که در این قسمت به مهم­ترین آن­ها اشاره می­شود:

تفاوت­های فردی

سرشت و طبیعت مردم متفاوت است. بعضی افراد پرخاشگر و سلطه جویند و برخی دیگر بی اراده و عده‌ای دیگر مدعی و اظهار کننده. یک کارگر ممکن است مشکلات را با درجه بالایی از استقامت تحمل کند ولی فرد دیگری ممکن است در رقابت شخصی نا­چیزی به طور عاطفی عکس العمل نشان دهد (هریس و هارتمن[1]، 2002).

تفاوت در ارزش­ها و اهداف

واحد­های تولید و فروش با یکدیگر تضاد دارند، چرا که واحد فروش بر تولید بیشتر تاُکید دارد تا ارزش فروش محصولات افزایش یابد، در حالی که واحد تولید، به تولید کمتر تاُکید دارد تا کیفیت محصولات مورد توجه قرار گیرد (مقیمی، 1385).

تفاوت­های ادراکی

ادراک افراد، آگاهی از رخدادها و حوادث یا اتفاقات در محیط است. کارگران رویدادهایی که آن­ها را در محیط کارشان محاصره می­کند درک می­کنند و بر اساس همین ادراکشان از محیط ممکن است تعارض را توسعه دهند، یا اینکه از آن اجتناب کنند (هریس و هارتمن، 2002).

تضاد وظیفه ای

بین افرادی که دارای وظایف وابسته به هم بوده و در عین حال نقش­های نا سازگار با یکدیگر دارند، تضاد وظیفه­ای به وجود می­آید (مقیمی، 1385).

تفاوت­های عملکردی و خصوصیات سازمانی

چندین خصوصیت سازمانی در توسعه یا اجتناب از تعارض نقش دارند. برای مثال اندازه سازمان می­تواند یک فاکتور برای توسعه تعارض باشد. وقتی تعداد مردم در یک واحد یا بخش سازمانی افزایش می­یابد، افراد یک قسمت کمتر با افراد ناحیه دیگر تماس پیدا کرده و خود را جدا از دیگر افراد تصور می­کنند. از دیگر خصوصیاتی که بر تعارض تاُثیر می­گذارد، روش سازمانی مورد استفاده برای تعیین عملکرد سازمانی واحد است (هریس و هارتمن، 2002).

در محیط کاری تعارض ممکن است به علت محرک­های درون وابسته (تعارض منافع، تعارض منابع)، نیاز برای توسعه و حفظ شخصیت مثبت ( تعارض ارزش­ها)، نیاز برای توسعه و حفظ دانستنی­های پایدار و نگهداری اعتبار اجتماعی (تعارض اطلاعات) ناشی شود (گلفند[2]، 2008).

 

2-7. انواع تعارض سازمانی

تعارض به عنوان یک رفتار سازمانی تابعی است از خصوصیات فردی و محیطی (در این جا، محیط به معنای اعم آن یعنی محیط فیزیکی و جغرافیایی، محیط اجتماعی، اقتصادی و سیاسی، محیط سازمانی و تمامی عوامل و محرک­های خارجی مورد نظر است). به عبارت دیگر، رفتار­های ناسازگارانه یا به علت اختلال و اشکال در درون فرد به وجود می­آیند، یا ناشی از شرایط نا­مطلوب محیطی (از جمله سازمان) هستند و یا اینکه تاثیر متقابل این دو وجه (فرد و محیط) باعث بروز این­گونه رفتار­های نا خوشایند می‌شود. در تحلیل بعد فردی تعارض، تاثیر ویژگی­های شخصیتی و مسائل درون فردی در ایجاد و تشدید کشمکش­های فردی مورد بررسی قرار می­گیرد و در تحلیل بعد سازمانی اثرات ساختار سازمانی و شیوه‌های مدیریت، ارتباطات، تغییر سازمانی و … در بروز تعارض مورد توجه هستند ( ایزدی، 1379).

تعارض را می­توان به انواع زیر تقسیم کرد:

 

 

 

 

  • تعارض درون فردی

تعارض در سطح فردی می­تواند شکلی از تعارض به نام تعارض درون فردی و یا شکلی دیگر به نام تعارض بین فردی را شامل شود. در مورد تعارض درون فردی، انتخاب یک هدف و انتخاب یک گزینه مقتضی برای به حداکثر رساندن این هدف، دیگر گزینه­ها را از میان بر می­دارد (استرو، 2002).

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   علل افسردگی معلمان زن،پایان نامه درمورد اضطراب

این تعارض وقتی رخ می­دهد که یک عضو باید کار و نقش مشخصی را که با تجربه، علاقه، اهداف، و ارزش­هایش مطابقت ندارد اجرا کند (رحیم، 2002).

انواع تعارض درون فردی عبارتند از :

  • تعارض خواست- خواست: زمانی رخ می­دهد که فردی باید بین دو گزینه جذاب یکی را انتخاب کند(مانند دو پیشنهاد شغلی مهم). بنابراین وقتی گزینه­ها جذاب باشند انتخاب بین آن دو مشکل است.
  • تعارض اجتناب- اجتناب: زمانی ایجاد می­شود که ما با دو انتخاب غیر جذاب یکسان که هر دو با پیامد منفی همراهند رو به رو شویم.
  • تعارض خواست- اجتناب: عمومی­ترین نوع تعارض درون فردی است و زمانی رخ می­دهد که ما باید بین دو کار که هم نتایج مثبت دارد و هم نتایج منفی یکی را انتخاب کنیم. برای مثال یک شخص ممکن است مجبور شود که بین شغل فعلی­اش و یک موقعیت بزرگتر و بهتر ولی در یک مکان بد، یکی را انتخاب کند (استرو، 2002).
  • تعارض بین فردی

این نوع تعارض، به تعارض بین دو یا چند عضو سازمانی با سطح سلسله مراتبی مختلف یا واحد اشاره دارد. مطالعات روی تعارض بین سرپرست- زیردست به این نوع تعارض اشاره دارد (رحیم، 2001).

 

  • تعارض درون­گروهی

این نوع تعارض به تعارض میان اعضای یک گروه یا بین دو زیر گروه در ارتباط با اهداف، کار، روش­ها، و عواملی از این قبیل اشاره دارد. هم­چنین تعارض ممکن است به عنوان یک ناسازگاری و عدم توافق بین برخی یا همه اعضای یک گروه و رهبرشان رخ دهد (رحیم، 2002).

  • تعارض بین گروهی

این نوع تعارض شامل سیستم روابطی که میان دو گروه یا تعداد بیشتری از افرادی که دارای هدف­های نا همسازند می­باشد. تعارض بین دو گروه هنگامی پدیدار می­آید که یک گروه نسبت به سایر گروه­ها در موقعیت، وضعیت یا موضع بهتری قرار می­گیرد و در واقع نوعی رفتار بین گروه­های سازمانی است، هنگامی که عده­ای خود را متعلق به یک گروه می­دانند و چنین می­پندارند که سایر گروه­ها مانع رسیدن آن­ها به هدف و مقصودشان می­شوند (ایزدی، 1379).

  • تعارض درون سازمان­ها

در سطح سازمانی تعارض فردی و گروهی به طور منظمی رخ می­دهد. سازمان خود عرصه را برای تعارض مهیا می­کند. تعدادی از الگوهای ممکن تعارض عبارتند از تعارض بین دو فرد، یک فرد و یک گروه، بین دو گروه یا میان دو یا چند گروه. هم چنین تعارض می­تواند در سطح یکسانی از سلسله مراتب سازمانی یا سرتا سر سطوح سازمان (بین سرپرستان و زیردستان) رخ دهد. تعارض بین دو فرد در سطوح گوناگون سازمانی، به تعارض عمودی[3] اشاره دارد. تعارض بین دو فرد در سطوح یکسانی در سازمان، به تعارض افقی[4] اشاره دارد. هر چه مقادیر منابع موجود کمتر باشد احتمال بیشتری برای وقوع تعارض افقی وجود دارد (استرو، 2002).

 

  1. Harris ,& Hartman
  2. Gelfand
  3. Vertical Conflict
  4. Horizontal Conflict